Gaziantep Kentsel Tasarım Stüdyosu: Convergence

Gaziantep, birçok kentleşme sürecinin biçimlendirdiği bir şehirdir. Tarihi merkezler, sanayi bölgeleri, planlı gelişmeler ve kendiliğinden oluşmuş yerleşimler, her biri kendi mekânsal mantığı, biçimsel karakteri ve toplumsal tarihiyle yan yana bulunmaktadır. Kale çevresindeki yoğun tarihi dokudan modernist toplu konut sitelerine, geleneksel zanaat mahallelerinden mültecilerin yoğun olarak yaşadığı mahallelere kadar bu parçalar çoğu zaman birbirinden yalıtılmış hâlde var olmaktadır. Bu yalıtılmışlık, keskin sınırlara ve kaçırılan etkileşim fırsatlarına yol açmaktadır.

Stüdyo, bu durumu çıkış noktası olarak almakta ve convergence kavramı üzerinden çalışmaktadır. Farklı parçaları homojen bir bütüne indirgemek yerine convergence, üretken bir süreç olarak ele alınmaktadır: farklı kentsel parçaların karakterini korurken aralarında canlı arayüzler kuran bir süreç. Bu arayüzlerde yeni melez durumlar ortaya çıkabilir, farklılıklar bölücü olmaktan çıkıp üretken hâle gelmekte ve şehrin çeşitliliği bir güce dönüşmektedir.

Yaklaşımımız, farklılıkları silmeyi değil üretken kılmayı, birlik dayatmayı değil etkileşim fırsatları yaratmayı, kentsel dokuyu standartlaştırmayı değil özenli bir tasarımla zenginleştirmeyi amaçlamaktadır. Bu mercekten bakıldığında Gaziantep'in kentsel çeşitliliği, çözülmesi gereken bir sorun değil, harekete geçirilecek bir kaynak hâline gelmektedir.

Dönem, Gaziantep'in kentsel koşullarının dört analitik çerçeve üzerinden titizlikle yürütülen kolektif bir analiziyle başladı. Bu çerçeveler şunlardı: kentsel form tipolojisi ve çevresel analiz, sokak örüntüsü ve erişilebilirlik analizi, su altyapısı mirası ve hidrolojik analiz, açık alan tipolojisi.

Bu ortak zemin üzerine her öğrenci, şehirdeki belirli bir convergence durumunu ele alan bireysel bir tasarım yaklaşımı geliştirdi: farklı parçaların arayüzlerinde yeni kamusal alanlar, kentsel örüntüler arasında aracılık eden melez tipolojiler, şehrin tarihi su altyapısını yeniden etkinleştiren peyzaj stratejileri ve farklı karakterleri korurken etkileşimi kolaylaştıran yeni programatik bileşimler.

Dönem boyunca on iki bireysel proje geliştirildi. Stüdyonun çalışmaları üç basılı kitapçıkta bir araya getirildi: biri şehrin kolektif analizine ayrıldı, ikisi ise tasarım projelerini derledi. Bu kitapçıklar, bundan sonra her stüdyoyu belgeleyecek düzenli bir yayın geleneğinin başlangıcını oluşturuyor.